Testosteron

Wat is testosteron en welke rol speelt deze stof bij de testosteronhuishouding?

Testosteron is een belangrijk geslachtshormoon dat zowel bij mannen als vrouwen voorkomt, maar bij mannen in veel hogere hoeveelheden. Het wordt vooral aangemaakt in de zaadballen (testikels) bij mannen en in kleinere hoeveelheden in de eierstokken bij vrouwen en in de bijnieren bij beide geslachten. Testosteron speelt een grote rol bij de ontwikkeling van mannelijke kenmerken, zoals spiergroei, lichaamsbeharing, stemverandering en het libido (zin in seks). Daarnaast is het belangrijk voor de aanmaak van rode bloedcellen, botsterkte en het algemene energieniveau.

Wat betekent een te hoge of te lage testosteronwaarde?

Een te lage testosteronwaarde betekent dat er minder testosteron in het bloed aanwezig is dan normaal. Dit kan zorgen voor klachten zoals vermoeidheid, minder zin in seks, spierzwakte en stemmingswisselingen. Een te hoge testosteronwaarde komt minder vaak voor, maar kan bij mannen bijvoorbeeld leiden tot agressief gedrag, acne of een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Bij vrouwen kan een te hoge waarde zorgen voor meer lichaamsbeharing, een lagere stem en onregelmatige menstruatie.

Welke klachten kunnen passen bij een afwijkende testosteronwaarde?

Bij een te laag testosteron kun je last krijgen van vermoeidheid, minder spierkracht, gewichtstoename, somberheid, weinig zin in seks, erectieproblemen (bij mannen) en botontkalking. Bij vrouwen kan het leiden tot minder zin in seks en stemmingsklachten. Bij een te hoog testosteron kunnen mannen last krijgen van agressie, puistjes en een verhoogde bloeddruk. Vrouwen kunnen meer last krijgen van haargroei op ongewenste plekken, een lagere stem en onregelmatige menstruatie.

Waardoor kan testosteron verhoogd of verlaagd zijn?

Een verlaagde testosteronwaarde kan komen door ouderdom, overgewicht, chronische ziekten, stress, bepaalde medicijnen of problemen met de zaadballen of hypofyse (een klier in de hersenen die de hormoonproductie aanstuurt). Een verhoogde waarde kan ontstaan door het gebruik van anabole steroïden (spierversterkers), bepaalde tumoren, of zeldzame hormonale aandoeningen.

Hoe beïnvloedt testosteron de hoeveelheid vrij testosteron?

Testosteron in het bloed is deels gebonden aan eiwitten en deels ‘vrij’. Alleen het vrije testosteron is actief en kan zijn werk doen in het lichaam. De totale testosteronwaarde geeft aan hoeveel testosteron er in totaal is, maar soms is het belangrijk om ook naar het vrije testosteron te kijken, vooral als je klachten hebt maar de totale waarde normaal lijkt.

Wanneer is het verstandig om testosteron te laten bepalen?

Het is verstandig om je testosteron te laten meten als je klachten hebt die kunnen passen bij een te hoge of te lage waarde, zoals vermoeidheid, weinig zin in seks, onverklaarbare gewichtstoename, stemmingsproblemen of veranderingen in lichaamsbeharing. Ook bij onvruchtbaarheid of erectieproblemen kan het zinvol zijn om je testosteron te laten testen.

Hoe wordt testosteron gemeten en hoe interpreteer je de uitslag?

Testosteron wordt gemeten met een vingerpriktest, meestal in de ochtend omdat de waarde dan het hoogst is. De uitslag wordt vergeleken met de normale waarden voor jouw leeftijd en geslacht. Is de waarde te laag of te hoog, dan kun je dit met jouw huisarts bespreken en kijken de naar mogelijke oorzaken en of verder onderzoek nodig is.

Hoe kun je een afwijkende testosteronwaarde verbeteren of behandelen?

De behandeling hangt af van de oorzaak. Soms helpt het om gezonder te leven: afvallen, meer bewegen, minder alcohol drinken en stress verminderen. Bij een ernstig tekort kan je arts testosterontherapie voorstellen, bijvoorbeeld via een gel of injecties. Bij een te hoge waarde wordt gezocht naar de oorzaak, zoals het stoppen met bepaalde medicijnen of behandelen van een onderliggende aandoening. Het is belangrijk om altijd samen met je arts te kijken naar de beste aanpak.

Dit bericht is uitsluitend bedoeld ter informatie en vervangt geen advies van een huisarts. Blijven je klachten bestaan of maak je je zorgen, neem dan altijd contact op met je huisarts.